India-da Divorce amasung Family Law: Grounds, Process, amasung Masi Lairik Tinnaba Yengba Khut-hanbiba Masida
Divorce amasung family law gi mamangda chingba haibadi, legal grounds, procedural steps amasung makhoigi hakki khangba ngamdraba oirak-i. Indian citizens singgi matamda chingba ngamdraba amadi khudong chaba oiraba khongchat.
8 February 2026
Law Saral Editorial Team — Legal Research & Content Review
Adv. Harvijaysinh H. Gohil, Advocate — Bar Council of Gujarat · G/954/1994 দ্বারা পৰীক্ষা কৰা
Introduction
Family law singlup — khudingmakta divorce — asi mi-singna phangba law singlup ki marakta yamna kharaida touriba oigani. India-gi family law framework asi khudol ama oirabadi, khunung khununggi thoudang singlupna khunung khununggi thoudang thourang touba religious community-singbu leplaga, khudingmakta mi-singbu leplaga secular option-sing adu leirabani. Masi singlup adugi khangba aduna mi-singbu kharaida thourang touba matamda yamna phangba amadi thourang touba matamda yamna phangba oihangani.
Marriage amasung Divorce gi Personal Laws
India-da mari leiba amasung nupa nupi khongchat thadokpa matamda amadi luhongba amasung luhongbagi khongchat thadokpa matamda amadi amukta code amukta leitre. Matourolgi maru oiriba luhongba amasung luhongbagi khongchat thadokpa matamda amadi maru oiriba luhongba amasung luhongbagi khongchat thadokpa matamda amadi maru oiriba luhongba amasung luhongbagi khongchat thadokpa matamda amadi maru oiriba luhongba amasung luhongbagi khongchat thadokpa matamda amadi maru oiriba luhongba amasung luhongbagi khongchat thadokpa matamda amadi maru oiriba luhongba amasung luhongbagi khongchat thadokpa matamda amadi maru oiriba luhongba amasung luhongbagi khongchat thadokpa matamda amadi maru oiriba luhongba amasung luhongbagi khongchat thadokpa matamda amadi maru oiriba luhongba amasung luhongbagi khongchat thadokpa matamda amadi maru oiriba luhongba amasung luhongbagi khongchat thadokpa matamda amadi maru oiriba luhongba amasung luhongbagi khongchat thadokpa matamda amadi maru oiriba luhongba amasung luhongbagi khongchat thadokpa matamda amadi maru oiriba luhongba amasung luhongbagi khongchat thadokpa matamda amadi maru oiriba luhongba amasung luhongbagi khongchat thadokpa matamda amadi maru oiriba luhongba amasung luhongbagi khongchat thadokpa matamda amadi maru oiriba luhongba amasung luhongbagi khongchat thadokpa matamda amadi maru oir
Hindu Marriage Act, 1955 — Hindu, Buddhist, Jain amasung Sikh-singda lairik leiba Muslim Personal Law (Shariat) Application Act, 1937 — Muslim nupi-nupa chatnabi amasung nupigi mathakta lairik leiba Indian Divorce Act, 1869 — Christian-singda lairik leiba Parsi Marriage and Divorce Act, 1936 — Parsi nupi-nupa chatnabi amasung nupigi mathakta lairik leiba Special Marriage Act, 1954 — Lairik leiba mi pumnamakta, houjik matamda religion adu yengsinaba, inter-faith nupi-nupa chatnabi adubu lairik leiba
Hindu Marriage Act-gi mapanna Divorce fangba khudam sing
Hindu Marriage Act-gi Section 13-na matam pumnamakta thokpa ngamdaba adu piba matik manghangduna pibani:
Nupa amasung Nupi amadi khudingda leiba: Adultery — Nupa nupi adugi marakta leiriba mi amaga loinana thabak toubiba Cruelty — Phijik ama mental cruelty aduna makhoiga loinaba khudingda leiriba ngamkhiba Desertion — 2 amagi matamda leiriba matungda thadokpa Conversion — Laining amada thoklaba Unsound Mind — Mental disorder adugi yamna henna leiriba aduna nupa nupi adugi marakta loinaba ngamkhiba Communicable Disease — Virulent amasung leiriba phaba leiriba communicable disease adugi marakta leiriba Renunciation — Laininggi marakta thoklaba aduna leibak adu thadokpa Presumption of Death — 7 amagi matamda leiriba matungda leibikhraba khangdaba
Nupi amadi matamda phangba adugi atoppa maheiroi: Nupigi luhongba adugi mangda nupigi luhongba (luhongba leiba nupi) Nupina khudongchaba phangba mi (madu makhoigi marakta phattaba thokpa) Piba amadi marup leiba adugi phangba matamda nupi amadi nupigi marup leiba adugi phangba adugi mangda leiriba luhongba adugi phangba adugi mangda leiriba luhongba adugi phangba adugi mangda leiriba luhongba adugi phangba adugi mangda leiriba luhongba adugi phangba adugi mangda leiriba luhongba adugi phangba adugi mangda leiriba luhongba adugi phangba adugi mangda leiriba luhongba adugi phangba adugi mangda leiriba luhongba adugi phangba adugi mangda leiriba luhongba adugi phangba adugi mangda leiriba luhongba adugi phangba adugi mangda leiriba luhongba adugi phangba adugi mangda leiriba luhongba adugi phangba adugi mangda leiriba luhongba adugi phangba adugi mangda leiriba luhongba adugi phangba adugi mangda leiriba luhongba adugi phangba adugi mangda leiriba luhongba adugi phangba adugi mangda leiriba luhongba adugi phangba adugi mangda leiriba luhongba adugi phangba adugi mangda leiriba luhongba adugi phangba adugi mangda leiriba luhongba adugi phangba adugi mangda leiriba luhongba adugi phangba adugi mangda leiriba luhongba adugi phangba adugi mangda leiriba luhongba adugi phangba adugi mangda leiriba luhongba adugi phangba adugi mangda leiriba luhongba adugi phangba adugi mangda leiriba luhongba adugi phangba adugi mangda leiriba luhongba adugi phangba adugi mangda leiriba luhongba adugi phangba adugi mangda leiriba luhongba adugi phangba adugi mangda leiriba luhongba adugi phangba adugi mangda leiriba luhongba adugi phangba adugi mangda leiriba luhongba adugi phangba adugi mangda leir
Mutual Consent Divorce (Section 13-B)
যখন উভয় পক্ষ বিবাহ শেষ করার বিষয়ে একমত হয়, তখন মিউচুয়াল কনসেন্ট ডিভোর্স একটি কম প্রতিদ্বন্দ্বিতামূলক পথ প্রদান করে:
Requirements: Nupa nupi amadi nupa nupi nungshiba amadi khongchat khangba ngamde haibadu leirabasu Petition submit touraba matamda 1 year aduda makhoina lousinba leirabasu Makhoina nungshiba leirabasu Masi maramda makhoina khunai, maintenance, amadi property gi maramda khangba ngamde haibasu
Process: First Motion: Nupa-nupi amadi nupa-nupi-na khudol touba, makhoi nungshiba leiramgadaba haibadu khanghanba Cooling Period: 6 amagi matam phangba phangba matam (Supreme Court of India-na matam asibu khudol touba matamda chingba khudol leiriba matamda) Second Motion: Cooling period asida makhoi nungshiba leiramgadaba haibadu khanghanba Decree: Court-na divorce decree pibiba
मुख्य लाभ: Mutual consent divorce हौजिनबा divorce तगाइद्रबा, फुंग्ना थिनба, amasung फुंसी थिनबा याम्ना थोक्लो.
Contested Divorce
Jadi amadi ama party-na divorce-gi maramda amukhanba tourabadi, masi process adu nungshi amadi henna khara khara oigani:
Petition Thokpa: Petitioner-na divorce petition thok-i amasung ma-ngonda leiriba karigumba matamda thok-i Service amasung Response: Anouba party-da service thok-i amasung mahakki response thok-i Saksi: Anouba party-na oral amasung documentary saksi present tou-i Argument: Advocate-sing-na mahakki case court-ki maphamda argument tou-i Judgment: Court-na divorce pibigadouribano haibadu khang-i
Contested divorce amasung khara khara mari leiringeida phangba matam khara phangba ngammi, adubu mahakna court-gi schedule amasung case-gi khara khara phangba matam adu hingba ngammi.
Maintenance amasung Alimony
Proceedings gi matamda (Interim Maintenance): Divorce proceedings gi matamda, financially stronger spouse-na mahakna financially support touribasi makhoigi marup adu sustain tourakpa ngamkhiba ngamjaba toubirakpa ngamgani.
Divorce Mathakta (Permanent Maintenance): Court-singna leiba matik khara khangdokpa adudi: Anouba amasung nupi machagi income amasung assets Mari-mathakta leiba lifestyle Mari mathakta leiba matam Anouba amasung nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi nupi machagi n
Multiple Laws-gi Mapungda: Section 125 CrPC (houjik BNSS-gi mapungda) adugi mapanna nupi, macha amasung nupi mapu-singbu religion adu khangdana maintenance pibani Hindu Adoption and Maintenance Act-na Hindu nupi-singbu maintenance piba matam leijari Muslim nupi-singna Muslim Women (Protection of Rights on Divorce) Act, 1986-gi mapungda maintenance sandokpa ngamgani
Child Custody (Lairik Tinnaba)
Machanupasinggi mathakta leiriba khudinggi maramda macha adugi machagi thajaba matam adu amadi khuding adu leiriba matam adu oirabani:
Custody gi Khutlai: Physical Custody: Masi adugi maramda angang aduna makhoigi yumda leiriba Legal Custody: Angang adugi thabak, paodam amasung haorak tinnaba thourangda ahanba chatnaba matik leiba hak Joint Custody: Nupa amasung nupi macha adugi khudolgi thabak pangthokpa Visitation Rights: Custody leiriba nattaba nupa/nupi macha adugi matik leiriba angang aduga khudol tinnaba hak
খিয়লখরিবা ফাক্তা: লোইংবু মাপু, পা, amasung মনা (মনা তাঙবদৌরগা খোল-খোলখিবা ফমদৌরগা) লোইংবু মাপুদা নুপা মাপু амасунг нупи мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапু нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапু нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапু нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапু нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапু нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапу нупа мапু нупа мапу
সাধাৰণ প্রবণতা (কঠোৰ নিয়ম নহয়): খুব কম বয়সী শিশুবোৰ (সাধাৰণতে ৫ বছৰৰ তলত) সাধাৰণতে মাতৃৰ সৈতে থোৱা হয় বয়সীয়া শিশুবোৰৰ পছন্দক যথেষ্ট গুৰুত্ব দিয়া হ'ব পাৰে যি অভিভাৱকৰ সৈতে শিশু নাথাকে, তেওঁক সাধাৰণতে সাক্ষাৎ অধিকাৰ প্ৰদান কৰা হয় পৰিস্থিতি পৰিবৰ্তন হ'লে আদালতে অভিভাৱকত্বৰ ব্যৱস্থা সলনি কৰিব পাৰে
Domestic Violence Protection
The Protection of Women from Domestic Violence Act, 2005-na yumphamgi haijinnaba matamda nupi-singbu ngamba matamda civil remedies pibigani:
Protection Orders: Respondent-na amasung violence touriba phangba Residence Orders: Nupi-na shared household-da leiba hakchang kalli Monetary Relief: Phangba amasung medical expenses-gi compensation Custody Orders: Lairik yenglaba macha-sing-na temporary custody Compensation Orders: Emotional distress amasung mental trauma-gi compensation
Masi amadi nupa amadi masi gi marupda leiba nupi khudingmakta masi phangba yathang khudingmak leire — luhongnaba nupi matungda matam oirabadi.
Mediation amasung Alternative Dispute Resolution
Family courts-ki maramda, mari leihouba amadi divorce proceedings-gi matamda mediation-gi khudol touba encourage tou-i.
Family Court Act-na mamangda khunungda leiba khongchat puthokpa phangba ngamgani Mediation-na maintenance, custody amasung property gi khongchat phangba ngamgani Mediated settlement-sing-na court-na puthokpa thoudang-sing-pigi mapanna henna leirangba ngamgani Khara khudamda High Court-sing-na family mediation centres semkhre
Practical Considerations
Documents amasungba phang-u: Marriage certificate, financial records, property documents amasung grounds ki evidence Hak changpham phang-u: Divorce gi matam amasung makhaida nupi-nupa amadi hak changpham leiriba — phangpham khangnaba aduna unfair settlement phangba thadok-i Nupi-nupa machagi marup khang-u: Machagi stability amasung marup phangpham adu thourang touba oirak-u Mediation khang-u: Adversarial proceedings adu family amasung machagi marupda phangpham thadok-i Professional guidance phang-u: Family law adu emotional oiriba — qualified advocate ama aduna legal expertise amasung objective counsel pibigani Financial planning khang-u: Divorce gi financial implications, including maintenance obligations amasung property division adu khang-u
Khutlai
Divorce amasung family law gi matamda adugi maramda khudingmakki matik chingba amasung haibadi khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda khudingmakki leingakna thokpa leiriba matamda
এই প্রবন্ধটি ভাৰতৰ পৰিয়াল আইন সম্পৰ্কে সাধাৰণ শিক্ষামূলক তথ্য প্ৰদান কৰে। এইটো আইনগত পৰামৰ্শ নহয়। Law Saral হৈছে AI-শক্তিযুক্ত প্ৰযুক্তি মঞ্চ — আইন সংস্থা বা আইন পৰামৰ্শদাতা নহয়। AI-উৎপন্ন আউটপুটসমূহ সম্ভাৱনামূলক আৰু ত্ৰুটি থাকিব পাৰে। কোনো সঠিকতা বা ফলাফলৰ গাৰাণ্টি নাই। ধৰ্ম, অধিক্ষেত্ৰ আৰু ব্যক্তিগত পৰিস্থিতিৰ ওপৰত আইন আৰু তাৰ প্ৰয়োগ ভিন্ন হয়। সকলো তথ্য এজন যোগ্য পৰিয়াল আইন অধিবক্তাৰ দ্বাৰা স্বাধীনভাৱে পৰীক্ষা কৰিব লাগিব।