Right to Information Act 2005: RTI কিভাবে ফাইল করি হৌহে সরকারত মাক তৌবা পামখ্রে
RTI Act-na India-gi khunung-gi mi pumnamakta public authorities-sing-na thungba maikei khangba hakki pibani. Procedure, timelines, exemptions amasung maikei thadokpa matamda appeal touba khangba ngammi.
15 May 2026
Law Saral Editorial Team — আইন গবেষণা ও বিষয়বস্তু পর্যালোচনা
Reviewed by Adv. Harvijaysinh H. Gohil, Advocate — Bar Council of Gujarat · G/954/1994
RTI Act haiba kari?
The Right to Information Act, 2005 (RTI Act) 12 October 2005-gi matungda lakkhi. Masibu mapung phaba matamda India-gi khunai amadi makhoigi hakchanggi maram khangba matamda public authority — central, state, nattraga local government bodies adugi maram khangba hak thokpani.
RTI Act-na India-gi governance accountability-da thokpa thoklaga changba khudol ama oirammi. Makha 20 amada, RTI application sing adugi mapanna corruption, project execution-gi makhal makhal thadokpa, public works-gi phattaba thabak, amasung service sing adu piba thadokpa phangba tare — aduga masi yamna khudol leiba civic tools sing adugi marakta saruk ama oirammi.
Karigumba Khangba Yeng-u?
ধারা 2(f) অধীনত, তথ্যত অমসু: রেকর্ড, ডকুমেন্ট, মেমো, ইমেল, মতামত, পরামর্শ, প্রেস রিলিজ, সার্কুলার, আদেশ, লগবুক, চুক্তি, রিপোর্ট, পেপার, নমুনা, আরু ডাটা যেকোনো ফর্মত থৌরবা তথ্য — ইলেকট্রনিক, ডিজিটাল, প্রিন্টেড, নহয়লে অন্য কোনো ফর্মত
আপুনি এইবোৰ বিষয়ে সোধিব পাৰিব: মুলতুবি আবেদন বা ফাইলৰ স্থিতি প্ৰশাসনিক সিদ্ধান্তৰ কাৰণসমূহ চৰকাৰী প্ৰকল্পত খৰচ নিযুক্তি, টেণ্ডাৰ, বা চুক্তিৰ বিৱৰণ ৰাজহুৱা কৰ্তৃপক্ষৰ দ্বাৰা সংৰক্ষিত নথিপত্ৰৰ প্ৰতিলিপি
RTI কোনবা ফাইল থোকпибা ёкпаги?
যেকোনো Indian citizen RTI আবেদন দাখিল করতে পারে। মামলায় পক্ষ হওয়া, পেশাদার হওয়া বা প্রভাবিত ব্যক্তি হওয়ার কোনো প্রয়োজন নেই। শুধুমাত্র নাগরিক স্বার্থই যথেষ্ট প্রেরণা।
RTI haiba adu company, trust, NGO amasung atoppa legal entity singna submit touribra khudong chaba, macha-macha matik chaba miyam na amata submit touri.
RTI Application কিবা ভাবে ফাইল থোকপা — Section 6
Step 1: Public Authority adu thajillak-u Nahakki khangbada thajabasing adu leiriba ministry, department amadi body adu thajillak-u. Central government body-sing adu Central Information Commission (CIC)-gi makhaida leiriba; state government body-sing adu matamgi State Information Commission (SIC)-gi makhaida leiriba.
Step 2: আবেদন লিখুন আবেদনটি লিখিতভাবে হওয়া উচিত — সাধারণ কাগজে বা টাইপ করা। নির্ধারিত ফরম্যাট নেই। এটি সংশ্লিষ্ট কর্তৃপক্ষের Central Public Information Officer (CPIO) বা State Public Information Officer (SPIO)-কে সম্বোধন করুন। উল্লেখ করুন: আপনি যে নির্দিষ্ট তথ্য চান (স্পষ্ট এবং সুনির্দিষ্ট হন — অস্পষ্ট অনুরোধগুলি প্রায়শই প্রত্যাখ্যান করা হয় বা অসম্পূর্ণ উত্তর দেওয়া হয়) আপনার নাম এবং ঠিকানা
Step 3: Fee singlaba Central government bodies: ₹10 (demand draft, banker's cheque, Indian postal order, amasung makhoigi office khudingda cash) State governments: Fee adu state khudingda ₹10–₹50 amadi henna vary touriba Below the poverty line makhal makhoina fee singlaba exempt oigani (BPL certificate attach touba)
Step 4: Submit Applications amasung submit touriba khudingna touba yaamni: Public authority-gi office-da in person submit touri Post maramda submit touri Online maramda RTI Online Portal (rtionline.gov.in (https://rtionline.gov.in)) na central government bodies-gi maikei submit touri — fee stamp khangdaba; net banking/card maramda payment touba yaamni
Timeline — Section 7
Standard reply: আবেদন পাইৰ পৰা 30 দিনৰ ভিতৰত জীৱন বা স্বাধীনতাৰ বিষয়: 48 ঘণ্টাৰ ভিতৰত স্থানান্তৰিত আবেদনসমূহ: মুঠত 35 দিনৰ ভিতৰত (স্থানান্তৰৰ বাবে 5 দিন + নতুন PIOৰ বাবে 30 দিন)
জদি আপুনি তৃতীয় পক্ষৰ বিষয়ে তথ্য বিচাৰিব, তেন্তে PIO-এ তৃতীয় পক্ষক প্ৰতিক্ৰিয়া জনাবলৈ সুযোগ দিব লাগিব (Section 11), যি সময়সীমা বৃদ্ধি কৰিব পাৰে।
Section 8 — মুলতুবী সুবিধাসমূহ
RTI Act asi haibikhiba natte. Public authorities-singna matam pumnamakta aduga mapung phana thajaba matamda makhoigi waheising adu khangdaba ngamgani: National security, sovereignty, amasung strategic interest-singbu phattaba Cabinet papers amadi deliberative records-singga loinana (decision loubadagi matamda) Masing amadi misingbu nungaitaba ama safety phattaba Foreign government amadi confidentialna leiriba khangba waheising Commercially sensitive ama trade secret leiriba khangba waheising (disclosure oirabadi third party ama gi competitive position phattaba) Public interest justification leiriba personal information Investigation ama prosecution of offences-ga loinana leiriba waheising
হৌজে, মুক্ত তথ্যগী প্রকাশ তৌবির public interest নুপা খরদা মখৈদা থোরগনি হান্না প্রকাশ তৌবির public interest নুপা খরদা মখৈদা থোরগনি হান্না প্রকাশ তৌবির public interest নুপা খরদা মখৈদা থোরগনি হান্না প্রকাশ তৌবির public interest নুপা খরদা মখৈদা থোরগনি হান্না প্রকাশ তৌবির public interest নুপা খরদা মখৈদা থোরগনি হান্না প্রকাশ তৌবির public interest নুপা খরদা মখৈদা থোরগনি হান্না প্রকাশ তৌবির public interest নুপা খরদা মখৈদা থোরগনি হান্না প্রকাশ তৌবির public interest নুপা খরদা মখৈদা থোরগনি হান্না প্রকাশ তৌবির public interest নুপা খরদা মখৈদা থোরগনি হান্না প্রকাশ তৌবির public interest নুপা খরদা মখৈদা থোরগনি হান্না প্রকাশ তৌবির public interest নুপা খরদা মখৈদা থোরগনি হান্না প্রকাশ তৌবির public interest নুপা খরদা মখৈদা থোরগনি হান্না প্রকাশ তৌবির public interest নুপা খরদা মখৈদা থোরগনি হান্না প্রকাশ তৌবির public interest নুপা খরদা মখৈদা থোরগনি হান্না প্রকাশ তৌবির public interest নুপা খরদা মখৈদা থোরগনি হান্না প্রকাশ তৌবির public interest নুপা খরদা মখৈদা থোরগনি হান্না প্রকাশ তৌবির public interest নুপা খরদা মখৈদা থোরগনি হান্না প্রকাশ তৌবির public interest নুপা খরদা মখৈদা থোরগনি হান্না প্রকাশ তৌবির public interest নুপা খরদা
First Appeal — Section 19(1)
যদি CPIO/SPIO: সময়সীমাৰ ভিতৰত উত্তৰ নেদিয়ে তথ্য দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে অসম্পূর্ণ বা বিভ্রান্তিকৰ তথ্য প্ৰদান কৰে অত্যধিক মাচুল আৰোপ কৰে
Nakhoina first appeal-ta First Appellate Authority (FAA)-da file touribiyu — amasung CPIO-gi makhada leiba public authority-gi officer ama oirabasu — reply piba matamdagi athouba 30 days-gi manungda.
FAA-na 30 days-gi maphamda khallakpa touribani (karigumba matamda 45 days-gi maphamda khallakpa touribani).
Second Appeal — Section 19(3)
মখা আপিলত সন্তুষ্ট নহলে, আপুনি দ্বিতীয় আপিল দাখিল কৰিব পাৰে: কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ সংস্থাসমূহৰ বাবে Central Information Commission (CIC) ৰাজ্য চৰকাৰৰ সংস্থাসমূহৰ বাবে State Information Commission (SIC)
দ্বিতীয় আপিল প্ৰথম আপিল আদেশৰ 90 দিনৰ ভিতৰত দাখিল কৰিব লাগিব। তথ্য আয়োগে এইবোৰ কৰিব পাৰে: তথ্য প্ৰকাশৰ নিৰ্দেশনা দায়িত্ব পালন নকৰা PIOৰ ওপৰত প্ৰতি দিন ₹250ৰ জৰিমনা (সৰ্বাধিক ₹25,000) বিলম্বৰ বাবে PIOৰ বিৰুদ্ধে শাস্তিমূলক ব্যৱস্থা সুপারিশ
Section 4 — Proactive Disclosure
Section 4-na khudinggi public authority-singna makhoigi website-da thourang touba amasung leirabasinggi khudol thourang khanghanba yamna pibigani — budget, organisational structure, officers-singgi powers amasung duties, leiraba scheme-singgi details, tender notices amasung khuding khanghanba thourang. Masigi mapanna RTI application file touba yamna khara khongdoktuna leirabasinggi thourang khanghanba ngamgani.
লৌহকপ থৌদোকপী ꯃꯇꯝꯕ ꯂꯣꯟ
Khara khara phangba — "construction gi [road] gi [year] da sanction touriba files sing gi copies, expenditure amasung contractor details phangba" haibadi "roads gi maramda ahanbada phangba" toubada henna phangba oirabani. Section gi maramda khanghanbi — "Right to Information Act, 2005" gi mapanda haibadi application da leirak-u. Proof phangba — postal receipt, acknowledgment, nattraga online submission confirmation phangba leirak-u. Timeline gi maramda khanghanbi — 30-day deadline calendar da mark tourak-u; response leitre haibadi first appeal prompt oina file tourak-u. Online filing tou-u central government bodies gi maramda — adu automatic trail touri.
निष्कर्ष
RTI Act amasungba accountability tool amani haiba India-gi citizens-singda leiriba. Eigi damakta, masi phangba yaoraba eina leiriba, khara khara khongchat leiraba amasung paper amadi pen khudingna leiraba. Nahakna ration card thadokpa, public works project-gi record khangba, nattraga administrative decision khangba haibadi, RTI asi houjikta hourakpa oina leiriba.
Masigi yamna thourang amadi marupna leiriba Right to Information Act, 2005 gi maramda masi lousinba thourang adu pibiba leirabani. Masi khangba thourang aduni, adubu masi loubiba matamda khunungsi loubiba oirabani. Law Saral asi AI-powered technology platform ni — masi law firm amadi legal advisor natte.